Coeliakie

Synoniemen
Glutenintolerantie
Coeliac disease
Celiac disease
Gluten intolerance
Gluten-induced enteropathy
Gluten-sensitive enteropathy
Celiac sprue

Korte beschrijving
Coeliakie is een aandoening, waardoor iemand overgevoelig is voor gluten. De oorzaak van deze vorm van voedselintolerantie is niet precies bekend. Zowel erfelijke factoren als omgevingsfactoren spelen een rol bij het ontstaan.

Coeliakie is een auto-immuunziekte. Bij auto-immuunziekten gaat er iets mis met de afweer van het lichaam. Normaal beschermt de afweer het lichaam tegen ziekteverwekkers, zoals bacteriën.

Bij coeliakie ziet het lichaam gluten als een schadelijke stof. Gluten is een eiwit dat onder andere voorkomt in de volgende granen: tarwe, rogge, gerst, spelt en kamut. Ook voedsel dat gemaakt is van deze granen bevat gluten.

Als de darmen erg aangedaan zijn, kunnen ze voedingsstoffen niet goed opnemen. Daarom kunnen ook symptomen als gewichtsverlies, vermoeidheid en botontkalking (osteoporose) ontstaan. Bij kinderen met coeliakie kan een groeiachterstand voorkomen.

Sommige mensen met coeliakie hebben ook dermatitis herpetiformis. Deze huidaandoening wordt ook veroorzaakt door overgevoeligheid voor gluten. De kenmerken ervan zijn jeuk en bultjes, blaasjes of blaren op de huid.

Of en de mate waarin de verschijnselen optreden, verschilt van persoon tot persoon. De diagnose wordt zowel op kinderleeftijd als op volwassen leeftijd gesteld.

Als er gluten in het lichaam van iemand met coeliakie komt, wordt de afweer hiertegen actief. Daardoor kunnen de kenmerken van coeliakie ontstaan. De binnenkant van de dunne darm raakt beschadigd als iemand met coeliakie gluten eet. Dit kan onder andere langdurige diarree, buikpijn, een opgezette buik, overgeven en een verminderde eetlust veroorzaken.

Diagnose
Coeliakie kan worden vermoed op grond van de bovenstaande kenmerken. De diagnose kan gesteld worden met een bloedonderzoek. Hierna kan de diagnose bevestigd worden door een stukje weefsel van de dunne darm (biopt) te onderzoeken.

Behandeling
Coeliakie is niet te genezen. De behandeling bestaat uit het volgen van een glutenvrij dieet. Hierdoor kan de binnenkant van de dunne darm herstellen en weer voedingstoffen opnemen. Een diëtist kan helpen bij het samenstellen van het dieet.

Voorkomen (frequentie)
Bijna 1 op de 100 (1%) van de mensen in het westen van Europa heeft coeliakie. Het is de meest voorkomende soort voedselintolerantie.

Overerving
Erfelijkheid en omgevingsfactoren spelen een rol bij het ontstaan van coeliakie. Coeliakie erft daarom multifactorieel over.

Meer informatie

NCV
Nederlandse Coeliakie Vereniging

Coeliakie-poli Willem-Alexander Kinder- en Jeugdcentrum
Speciaal spreekuur voor kinderen en jongeren met coeliakie. Ouders kunnen hun kinderen, na verwijzing door huis- of jeugdarts, direct zelf aanmelden via de website.

Ik heb dat
Informatie speciaal voor kinderen die coeliakie hebben, maar ook voor andere kinderen die een werkstuk of spreekbeurt willen maken.

UMC Utrecht
Beschrijving DNA onderzoek naar coeliakie.

VCV
Vlaamse Coeliakie Vereniging

Flair Online club
Club voor mensen met coeliakie met blogs. Op dit moment vragen experts de mening van mensen met coeliakie over genetische testen.

Erfelijkheidinbeeld
Video van de Nederlandse Coeliakie Vereniging voor publiek en artsen; zo’n 75.000 mensen hebben coeliakie maar weten dat (nog) niet.

Het coeliakie lotgenoten forum

Lotgenotencontact

Startpagina over Coeliakie

Orphanet
Engelstalige informatie met verwijzingen.

Klik hier als u een link wilt toevoegen.

Auteur:
Ragna Senf, MSc (bioloog).

Redactie:
Petra Bloem (informatiespecialist), drs. Marloes Brouns-van Engelen (medisch bioloog), Mies Wits-Douw (publieksvoorlichter).

Datum:
Update Juli 2010 door het Erfocentrum.