Archief interviews

Interview met Gonneke Willemsen
Bart Boon, oktober 2002

Is depressie genetisch bepaald?

Dr. Gonneke Willemsen

We legden deze vraag voor aan dr. Gonneke Willemsen, die bij de afdeling Biologische Psychologie van de Vrije Universiteit in Amsterdam onderzoek doet naar de erfelijkheid van depressie.

Depressie is gedeeltelijk genetisch bepaald, vertelt Gonneke Willemsen. Onderzoek bij tweelingen wijst uit dat ongeveer 40 tot 50 % van de verschillen in de mate van depressiviteit wordt bepaald door erfelijke factoren. Genetische aanleg draagt dus bij aan de mate waarin iemand depressief wordt, maar daarnaast spelen omgevingsfactoren zoals werkstress of de dood van een geliefde ook een belangrijke rol.

Iedereen heeft wel eens last van een dip, maar wanneer spreek je nu van een depressie? Onderzoekster Gonneke Willemsen gebruikt vragenlijsten en interviews om depressie vast te stellen. Iemand heeft last van een depressie als er gedurende een langere periode sprake is van een aantal kenmerken zoals verminderde stemming, verminderd plezier in dingen, niet geplande gewichtsverandering, verandering in het slaappatroon, geagiteerd of stil gedrag, moeheid, gevoelens van waardeloosheid, verminderd concentratievermogen, of terugkerende suïcidale gevoelens.

Tweelingenonderzoek is bijzonder belangrijk voor het onderzoek naar de mate waarin ons gedrag en onze persoonlijkheid erfelijk bepaald is. Eeneiige tweelingen hebben 100% hetzelfde genetisch materiaal, terwijl twee-eiige tweelingen, net als gewone broers en zusters, gemiddeld 50% hetzelfde genetisch materiaal hebben. Als eeneiige tweelingen vaker op elkaar lijken dan twee-eiige tweelingen voor een bepaald gedrag, dan geeft dit aan dat gedrag deels bepaald wordt door erfelijke aanleg. Omdat eeneiige tweelingen ook in hetzelfde gezin opgroeien, zijn verschillen binnen een eeneiige tweeling in dit gedrag toe te schrijven aan unieke omgevingsfactoren.

Tweelingenonderzoek biedt onderzoekers dus de kans om de invloed van genetische factoren en unieke en gedeelde omgevingsinvloeden tegen elkaar af te wegen. De afdeling Biologische Psychologie heeft daarom het Nederlands Tweelingen Register opgericht. Hierbij werden sinds de oprichting in 1987 ruim 5000 volwassen tweelingparen en 25000 jonge tweelingparen geregistreerd.

Met behulp van de gegevens uit het Tweelingen Register is een groot onderzoek naar depressie gestart en werd het DNA van ruim 2500 tweelingen en familieleden verzameld. Doel is het identificeren van de vele genen die een rol spelen bij de erfelijkheid van depressie. Op de vraag of zij verwacht dat het ambitieuze doel - het identificeren van de 'depressie-genen' - zal worden gehaald, antwoordt de onderzoekster: ja - al kan het wel nog enige tijd duren.

Meer informatie
- Nederlands Tweelingen Register.
- Tekst van de lezing 'Genen en gedrag' door prof.dr. Boomsma ter gelegenheid van de uitreiking van de NWO/Spinoza-premie op 7 februari 2002, onderdeel van het Spinoza-boekje 2001.

Meer documentatie

Sites rond erfelijkheid

Voorlichtingsmaterialen