Roken en alcohol

Roken en alcohol bij kinderwens en zwangerschap

Een ongeboren kind is volkomen afhankelijk van zijn moeder. Via de placenta (moederkoek) krijgt het alles wat het nodig heeft om te groeien en zich te ontwikkelen. Maar het krijgt ook ongewenste stoffen aangevoerd die minder goed voor hem zijn, ja, die hem zelfs kunnen schaden: bijvoorbeeld 'genotmiddelen' die een zwangere vrouw gebruikt. De invloed van die middelen is op het ongeboren kind groter dan op de moeder. Het kind heeft immers niet zo'n groot lichaam als zijn moeder. Soms reikt hun invloed tot in de babytijd en ver daarna. Op deze pagina vindt u informatie over de invloed van roken en het gebruik van alcoholhoudende drank en van koffie.

Wat zijn genotmiddelen?
Genotmiddelen zijn stoffen die u een prettig gevoel geven. Echt nodig heeft u ze niet, maar u beleeft lichamelijk of geestelijk een prettig gevoel. Dat kan zo groot zijn, dat u er aan verslaafd raakt.

Sommige genotmiddelen hebben schadelijke effecten. Iedereen weet nu wel, dat roken longkanker kan veroorzaken en dat drank meer kapot maakt dan u lief is. Als er al risico's zijn voor volwassenen, dan zijn die er zeker en in grotere mate voor een ongeboren kind, dat nog heel kwetsbaar is en alles rechtstreeks van zijn moeder krijgt.

U denkt al gauw dat er nauwelijks risico is als u er maar weinig van gebruikt. Maar helaas is niet aan te geven waar de grens precies ligt tussen veilig en overmatig gebruik.

Tabak en roken
We weten nog niet alles over zwangerschap en roken, maar een ding is zeker: wanneer u rookt, krijgt de placenta (moederkoek) minder bloed toegevoerd. Het ongeboren kind krijgt minder zuurstof. En dat vertraagt de groei. Bij de geboorte weegt zo'n baby al gauw gemiddeld 200 gram minder: hoe meer de moeder rookt, hoe lager het geboortegewicht. Dat maakt het kindje kwetsbaarder: de sterftekans wordt er groter door. Soms ontstaan er bloedingen in de placenta.

Niet alleen de groei, ook de verstandelijke ontwikkeling van een kind kan door roken worden beïnvloed. Ook na de geboorte is het onverstandig te roken waar de baby bij is. Dit verhoogt namelijk de kans op wiegendood. Het enige dat er dus op zit als u uw verantwoordelijkheid voor uw baby serieus neemt, is stoppen met roken. Dat is geen gemakkelijke opgave. Maar als uw partner ook met roken ophoudt, wordt het misschien wat minder moeilijk.

Alcohol
Een glaasje wijn, een biertje, een sherry: we gaan het steeds gewoner vinden. Alcohol is dan ook één van de meest gebruikte genotmiddelen. Helaas ondervindt een ongeboren kind er de nadelen van. Als u veel alcohol drinkt, gaat dat vaak ten koste van uw voeding. Als u zwanger bent, gaat dat daarmee ten koste van uw kind. U kunt er ook een miskraam door krijgen. Bovendien kan alcoholgebruik van de vader invloed hebben op de zaadkwaliteit.

Wat een aanstaande moeder aan alcohol binnenkrijgt, gaat via de placenta rechtstreeks naar het ongeboren kind. De gevolgen zijn groot, zowel voor als na de geboorte. Baby's die de alcoholconsumptie van hun moeder moeten delen, zijn vaak te klein als ze geboren worden en ze kunnen dat later meestal niet meer inhalen. Het centrale zenuwstelsel kan beschadigd worden, evenals organen, bijvoorbeeld het hart. Ook kan zo'n kindje een afwijking krijgen aan de ogen. Tijdens de borstvoeding wordt het drinken van alcohol ook afgeraden, omdat alcohol pas na drie uur is afgebroken.

Een erg gevoelige periode ligt in de eerste twee maanden van de zwangerschap. Maar ook daarna kan het kind schade ondervinden van de drinkgewoonte van zijn moeder. Er valt geen antwoord te geven op de vraag hoeveel 'veel' is en of er dan niet is aan te geven wat u zonder bezwaar nog wel kunt drinken. En zolang niemand kan zeggen hoeveel alcohol 'onschadelijk' is, is het advies geen alcohol te drinken vanaf het moment dat een vrouw zwanger wil worden tot het einde van de periode waarin ze borstvoeding geeft. Het wordt een man aangeraden om geen alcohol te gebruiken als zijn vrouw zwanger wil worden.

Koffie en thee
Veel koffie drinken is niet best. Gebruik van cafeïne kan de zwangerschapsduur verkorten. Maar wat is 'veel'? Uw dagelijkse kopje koffie hoeft u niet te laten staan. Maar vervang de andere kopjes eens door cafeïnevrije koffie of vruchtensap. Thee bevat maar de helft van de hoeveelheid cafeïne die u met koffie binnenkrijgt. Dat scheelt.

Heeft u alcoholproblemen?
Er zijn in Nederland consultatiebureaus voor alcohol en drugs (CAD). U kunt er goed praten over uw problemen. Maar uw huisarts of een goede vriend kan soms ook helpen.

Alles op een rijtje

- Roken en het drinken van alcohol hebben een slechte invloed op de groei en de ontwikkeling van uw kind.

- Het is 't beste als u zowel uw sigaretten als uw glaasje wijn, jenever, bier enzovoort laat staan.

- Praat erover met uw partner. Misschien is hij solidair. Samen niet doen, helpt!

- Ook koffie drinken heeft zijn grenzen. Zo eens een kopje op de gewone tijden kan geen kwaad. Maar moeten 't er altijd twee of meer zijn?

Meer informatie
Er is veel informatie over genotmiddelen. U kunt ondere andere terecht bij:
- Drugs Informatielijn: 0900-1995 (10 ct/min)
- Alcohol Informatielijn 0900-5002021 (10 ct/min)
- www.alcoholvoorlichting.nl
- Rokenlijn: 0900-5002022 (10 ct/min)
- Centra voor erfelijkheidsvoorlichting

Laatste update
27 januari 2005

Colofon
Productie: © VSOP, september 2001
M.m.v.: Universiteit Utrecht - Prof.dr. P.W.J. Peters, Stichting Volksgezondheid en Roken, NIGZ Project Alcohol Voorlichting en Preventie
Tekstbewerking: Heleen Rijneveld

Meer informatie voor wie zwanger is of zwanger wil worden

Slik eerst foliumzuur
Op deze site vind je als je zwanger wilt worden alle informatie over foliumzuur.

Spreekuur voor mensen die zwanger willen worden
Een aantal verloskundige praktijken in Nederland heeft een speciaal spreekuur voor mensen die overwegen zwanger te worden, maar dat nog niet zijn. Tijdens dit spreekuur wordt onder andere voorlichting gegeven over zwangerschap en gezondheid.

Ouder- en Kindcentrum (OKC)
Werkgebied van het OKC is Amsterdam. Informatie over de zwangerschap en over de ontwikkeling, gezondheid en opvoeding van uw kind in de verschillende levensfases.

Prenatale screening
Informatie over onderzoeken tijdens de zwangerschap naar Downsyndroom en lichamelijke afwijkingen.

Prenatale diagnostiek bij aangeboren of erfelijke aandoeningen
Informatie over onderzoeken voor, tijdens en na de zwangerschap.

Zwanger! Algemene Informatie (PDF, 368 Kb)
Hierin vind je alles over wat je aan zorg en voorlichting kunt verwachten tijdens een zwangerschap. Informatie over de onderzoeken die de verloskundige, huisarts of gynaecoloog bij zwangere vrouwen kunnen doen. Ook staan er allerlei adviezen in over bijvoorbeeld voeding, roken, alcohol en sport.
Deze brochure is een uitgave van verschillende organisaties uit de gezondheidszorg en het Erfocentrum en is ook in het engels Pregnant! General information" beschikbaar.

Roken en zwangerschap
STIVORO-informatie voor kinderwensers.

Zwanger?...en alcohol?
Website van de Stichting Alcohol Preventie (STAP).

NVOM
De Nederlandse vereniging voor Ouders van Meerlingen is een belangenvereniging voor ouders van (a.s.) meerlingen. Zij verstrekt informatie aan leden, artsen, verpleegkundigen, hulpverleners en studenten en geeft voorlichtingsmateriaal uit.

Postpartum Depressie
50 tot 80% van alle vrouwen die een kind krijgen hebben last van 'baby blues'. Meestal gaat het vanzelf over, maar sommige vrouwen zijn maandenlang somber. Jonge moeders met deze klachten hebben een postpartum depressie, soms ook postnatale depressie genoemd. Informatie van het Fonds Psychische Gezondheid.

Informatie, samengesteld door de VSOP, merendeels in samenwerking met medische specialisten, over zwangerschap en de volgende ziekten:

Diabetes

Epilepsie

Hiv en aids: samenvatting

Hiv en aids: uitgebreid

Rode hond: samenvatting

Rode hond: uitgebreid

Toxoplasmose: samenvatting

Toxoplasmose: uitgebreid

Informatie, samengesteld door de VSOP, merendeels in samenwerking met medische specialisten, over zwangerschap en leefstijl:

Foliumzuur: samenvatting

Foliumzuur: uitgebreid