Hiv-infectie en aids

Hiv-infectie en aids bij kinderwens en zwangerschap

Wie zwanger is, denkt er waarschijnlijk niet direct aan zich te laten testen op hiv. Sinds januari 2006 wordt er standaard bij elke zwangere vrouw getest op HIV. Alleen als de zwangere zelf aangeeft dat ze dit niet wil, zal dat niet gedaan worden. Wie met hiv geïnfecteerd is, kan op den duur aids krijgen. Bestaat de mogelijkheid dat u of uw partner met hiv geïnfecteerd is en wilt u graag kinderen, dan zult u ongetwijfeld willen weten welke gevolgen dat voor een kind en voor uzelf of uw partner kan hebben.

Wat is hiv?
Hoe wordt hiv overgedragen?
Wat is een hiv-test?
Waarom zwangeren getest worden.
Welk risico loopt een kind als de aanstaande moeder seropositief is?
Hoe verkleint u het risico op infectie bij een kind?
Voor- en nadelen van de hiv-test.
Ook voor uw partner een hiv-test?
Kan een kind aangeboren afwijkingen krijgen als u een hiv-infectie heeft?
U wilt een kind en één van u beiden is seropositief.
Wat doet u als vrouw, wanneer uw partner seropositief is?
En als u seropositief bent?
Wanneer weet u na de geboorte van uw kind of het hiv-geïnfecteerd is?
Praat erover.
Alles op een rijtje
Meer informatie.
Colofon

Wat is hiv?
Hiv (humaan immuno-deficiëntie virus) is het virus dat de ziekte aids (acquired immunodeficiency syndrome) veroorzaakt. Hiv bouwt zich in cellen die zorgen voor de afweer tegen infecties (CD4+ lymfocyten of T4 cellen genoemd). Het virus veroorzaakt een afname van die cellen. Hierdoor neemt de weerstand af, waardoor ernstige infecties en ziekten kunnen ontstaan.

Seropositief
Iemand die een hiv-infectie heeft, wordt seropositief genoemd. Het virus is dan in het bloed aanwezig, maar veroorzaakt geen klachten. Iemand die seropositief is, merkt daar meestal niets van. Na het oplopen van een hiv-infectie kan het acht tot tien jaar duren voordat iemand klachten krijgt en ziek wordt (aids krijgt). Sinds 1996 zijn er medicijnen, die ervoor zorgen dat mensen minder snel ziek worden van hiv.

Hoe wordt hiv overgedragen?
U kunt het virus krijgen door onveilig vrijen of via besmet bloed.

Onveilig vrijen
Vrijen zonder de bescherming van een condoom kan infectie met het virus veroorzaken. Het risico is niet beperkt tot het contact tussen penis en vagina, maar is ook aanwezig bij contact van deze geslachtsorganen met mond of anus. Door sperma, vaginaal vocht of vaginaal (menstruatie)bloed kan de besmetting worden overgedragen. De kans dat een man een vrouw besmet, is iets groter dan andersom.

Besmet bloed
De verspreiding via bloed gebeurt voornamelijk doordat mensen drugs spuiten met reeds gebruikte injectienaalden. Toen nog niet bekend was hoe HIV werd overgedragen, zijn mensen besmet via bloedtransfusies. Meestal waren het hemofilie-patiënten. In ons land gebeurde dat in de periode van 1980 tot en met mei 1985. Tegenwoordig is bloed voor transfusies veilig.Het is mogelijk dat het virus wordt overgedragen als u zich verwondt aan iets scherps waaraan bloed zit van iemand die seropositief is. Dit is voornamelijk een risico als u voor uw beroep met bloed werkt. Bijvoorbeeld als arts of verpleegkundige. Met goede voorzorgsmaatregelen komt dit echter hoogst zelden voor. Mocht dit voorkomen dan moet u zich direct in verbinding stellen met uw arts of een eerste hulppost van een ziekenhuis.

Wat is een hiv-test?
Door bloedonderzoek kan vastgesteld worden of u seropositief bent. Na een infectie met hiv maakt het lichaam namelijk binnen drie tot zes maanden antistoffen tegen hiv. Een hiv-test toont die antistoffen aan.

Waarom zwangeren getest worden
Standaard wordt elke zwangere vrouw getest op HIV. Alleen als de zwangere zelf aangeeft dat ze dit niet wil, zal dat niet gedaan worden. Om na te gaan of u ooit risico heeft gelopen, moet u denken aan de volgende zaken:

Seksuele contacten
Bij seksueel contact speelt niet alleen de eigen voorgeschiedenis een rol. Ook het seksuele heden en verleden van huidige en ex-partners zijn van belang. Het gaat hierbij om seksuele contacten waarbij geen condooms zijn gebruikt of waarbij sperma in de mond is gekomen. U heeft een kans geïnfecteerd te zijn, als u of uw (ex)partner in heden of verleden seks heeft gehad met:

- Iemand die seropositief is.
- Een biseksuele of homoseksuele partner.
- Iemand die drugs heeft gespoten of nog spuit.
- Iemand die afkomstig is uit een land waar veel aids voorkomt. Dit zijn Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara, Zuidoost-Azië en het midden/noorden van Latijns-Amerika. De laatste jaren komt aids vaker voor in grote steden in Oost-Europa en aan de Middellandse Zee. Ook vakantieliefdes van u en uw partner in deze landen zijn dus van belang.
- Veel verschillende partners.

Bloedtransfusies en injecties
Er is een kans op een hiv-infectie wanneer u of uw (ex)partner in Nederland tussen 1980 en juni 1985 een bloedtransfusie, bloedproducten of donorweefsel heeft gehad. Met name voor mensen met hemofilie (bloederziekte) bestaat dit risico. Ook bestaat er een kans dat u hiv heeft, als u of uw (ex)partner ooit, dus ook na 1985, een injectie of bloedtransfusie heeft gehad, of zelfs een ingreep ondergaan, in een land waar veel aids voorkomt.

Spuiten van drugs
Door gezamenlijk gebruik van naalden/spuiten kan hiv worden overgedragen.

Laten testen
Wilt u zich laten testen, dan kan uw verloskundige of arts de test voor u aanvragen. Verloskundigen en artsen hebben beroepsgeheim. Dat betekent dat zij aan niemand mogen vertellen dat u zich laat testen. Ook over de uitslag van de test mogen zij met niemand spreken, zelfs niet met uw partner. Als blijkt dat u seropositief bent, kan de verloskundige, huisarts of gynaecoloog u doorverwijzen naar een gespecialiseerd ziekenhuis. Daar krijgen seropositieve zwangere vrouwen en kinderen intensieve medische zorg en is psychische begeleiding beschikbaar.

Welk risico loopt een kind als de aanstaande moeder seropositief is?
Een zwangere vrouw die seropositief is, kan het virus overdragen op haar kind. Dat kan gebeuren tijdens de zwangerschap of de bevalling. Eén op de vier vrouwen met hiv draagt het virus tijdens de zwangerschap of de bevalling over op haar baby. Ook na de geboorte is er een risico door het geven van borstvoeding.

Hoe verkleint u het risico op infectie bij een kind?
Wanneer een seropositieve vrouw tijdens de zwangerschap medicijnen tegen hiv gebruikt, neemt de kans af dat de baby het virus ook krijgt. Wanneer de hoeveelheid virus in het bloed heel laag is, is ook de kans op overdracht laag (1 op 50 tot 1 op 100).

Tijdens de bevalling
Tijdens de bevalling kunnen speciale voorzorgsmaatregelen de kans op infectie van de baby ook beperken. De gynaecoloog zal zorgen dat tijdens de geboorte zo min mogelijk wondjes ontstaan in de huid van het kind. Zulke wondjes kunnen bijvoorbeeld veroorzaakt worden door het aanleggen van een schedelelectrode of het doen van bloedonderzoek tijdens de bevalling. Ook een keizersnede kan infectie van het kind voorkomen; wanneer het niet lukt om met medicijnen de hoeveelheid virus voldoende te verlagen. Uw gynaecoloog zal met u bespreken welke behandeling bij u het verstandigst is.

Keuze behandeling
Voor het kiezen van de beste behandeling is het dus van belang te weten wat de hoeveelheid virus in het bloed is, voordat met de behandeling gestart wordt. Is de hoeveelheid virus in het bloed al laag zonder medicijnen, dan is een keizersnede misschien te verkiezen boven medicijnen, omdat deze bijwerkingen kunnen hebben.

Borstvoeding
Kans op infectie via borstvoeding wordt uitgesloten, wanneer de baby na de geboorte flesvoeding krijgt. Via de fles krijgt het kind de eerste vier weken na de geboorte medicijnen, die de kans op infectie van het kind verlagen.

Voor- en nadelen van de hiv-test.
Voordat u beslist of u zich wel of niet laat testen, is het belangrijk dat u nagaat of er een risico is dat u een hiv-infectie heeft. Praat er over met uw partner, als dat mogelijk is. Ga ook na hoeveel risico uw partner heeft gelopen. Overweeg vervolgens alle voor- en nadelen van de hiv-test.

Voordelen:

- Bent u seropositief, dan kunnen tijdig maatregelen worden genomen om het risico voor de baby aanzienlijk te verkleinen.

- Als u seropositief bent, kan de baby vanaf de geboorte worden gecontroleerd en behandeld.

- Als u seropositief bent, kunt u ook worden behandeld.

- Blijkt uit de test dat u niet seropositief bent, dan is dat een geruststelling.

Nadelen:

- Als u korter dan drie tot zes maanden geleden met hiv bent besmet, toont het bloedonderzoek dat niet aan.

- Het laten doen van een hiv-test, kan een grote emotionele belasting zijn.

- Als de uitslag aantoont dat u met hiv geïnfecteerd bent, heeft dit grote gevolgen. U krijgt te maken met een zeer ernstige ziekte. Misschien heeft u al kinderen en bent u bang dat ook zij seropositief zijn. Ook uw partner kan geïnfecteerd zijn. Uw toekomst ziet er ineens heel anders uit. Relaties met familie en vrienden kunnen veranderen. Ook het vinden van een baan of het afsluiten van verzekeringen wordt vaak moeilijk.

Ook voor uw partner een hiv-test?
Het is mogelijk dat uw partner hiv heeft, terwijl u (nog) niet seropositief bent. Als u seksueel contact hebt tijdens de zwangerschap kan hij het virus alsnog aan u en de baby doorgeven. Daarom kan uw partner overwegen ook een hiv-test te doen. Als hij dat niet wil, is het beter om tijdens en na de zwangerschap met een condoom te vrijen. Ook als u of uw partner tijdens de zwangerschap seks heeft met anderen is het aan te raden om daarbij een condoom te gebruiken.

Seropositief en zwanger
Als u seropositief bent, vraagt u zich misschien af of meer kans heeft om aids te krijgen als u zwanger bent. Dat is niet het geval. De kans om eerder aids te krijgen, neemt niet toe door de zwangerschap. Alleen iemand met aids kan er wel op achteruit gaan.

Kan een kind aangeboren afwijkingen krijgen als u een hiv-infectie heeft?
Tot na de geboorte heeft een hiv-infectie van de moeder geen merkbare invloed op het kind. Als een kind te vroeg geboren wordt of bij de geboorte niet voldoende ontwikkeld is, hoeft dat niet (uitsluitend) het gevolg te zijn van het hiv. Ook alcohol- of druggebruik of andere ongezonde leefgewoonten kunnen hebben bijgedragen. Het risico voor het kind is groter, wanneer de moeder tijdens de zwangerschap aids had. Bij de geboorte heeft de baby dan wel eens een infectie, zoals bijvoorbeeld longontsteking.

U wilt een kind en één van u beiden is seropositief
Veel mensen met hiv hebben het krijgen van een kind uitgesteld, in de hoop dat op tijd een medicijn zou worden uitgevonden, waardoor de vrouw zonder risico zwanger zou kunnen worden. Helaas is dit nog steeds niet het geval. Zolang zo'n geneesmiddel er nog niet is, kan een infectie met hiv grote gevolgen hebben, ook voor uw kind. Naast het besmet raken van het kind, bestaat ook de kans dat het kind één van de ouders, misschien allebei, al vroeg moet missen. U zult moeten nagaan of u die situatie aankunt. Weet u dat u of uw partner seropositief is, praat er dan over met elkaar en met anderen. Uw huisarts, vrienden, maar zeker ook lotgenoten: mensen die dezelfde ervaring hebben.

Denk bijvoorbeeld aan de Stichting Marieke Bevelanderhuis of de HIV+ lijn en de sectie positieve vrouwen van de HIV Vereniging Nederland. Telefoonnummers vindt u hieronder.

Wat doet u als vrouw, wanneer uw partner seropositief is?
Om te zorgen dat er geen kans is dat u zelf geïnfecteerd wordt, kunt u kiezen voor kunstmatige inseminatie met sperma van een donor. U moet er wel volkomen zeker van kunnen zijn dat het gebruikte sperma niet met hiv geïnfecteerd is. U kunt daarom het best naar een ziekenhuis of instelling gaan met een spermabank, omdat daar het donorzaad getest wordt op hiv.

En als u seropositief bent?
Om te zorgen dat u uw partner niet besmet, moet de bevruchting met zijn sperma kunstmatig gebeuren. De gynaecoloog kan u vertellen hoe dat in zijn werk gaat. U moet zich er van bewust zijn dat er altijd een kans op infectie van het kind kan optreden, hoe goed u ook reageert op de medicijnen.

Wanneer weet u na de geboorte van uw kind of het hiv-geïnfecteerd is?
In gespecialiseerde laboratoria kan vaak al binnen drie maanden na de geboorte een hiv-infectie worden vastgesteld of uitgesloten.

Praat erover
Overweeg om de hiv-test te laten doen als er een risico is dat u een hiv-infectie heeft. Praat erover met uw partner. Neem de tijd om te bedenken of u, als u seropositief bent, wel of niet zwanger wilt worden. Het zal een afweging zijn van de belangen van uzelf, uw eventuele partner en straks misschien uw kind. Praat erover met mensen die u vertrouwt en met mensen die de problematiek goed kennen. Telefoonnummers vindt u hieronder.

Alles op een rijtje

- Als u risico gelopen hebt om met hiv geïnfecteerd te zijn, kunt u daarover zekerheid verkrijgen door een test.

- Niemand is verplicht zich te laten testen, ook niet als u een kind wilt. Er zijn veel consequenties verbonden aan de uitslag van die test. Het is goed om met anderen te bespreken of u het wel of niet wilt laten doen.

- Als u of uw partner seropositief is, zou u over de beslissing om wel of geen kinderen te krijgen, kunnen praten met mensen die u helpen de consequenties van uw keuze te overzien. Bij de Stichting Marieke Bevelanderhuis kunnen mensen met hiv een persoonlijk gesprek hebben met lotgenoten.

- Als u seropositief bent, of als uw partner dat is, zal een zwangerschap tot stand moeten komen via speciale maatregelen om besmetting van de partner te voorkomen.
In het AMC is een speciale procedure ontwikkeld waarbij sperma "gewassen" wordt en zo vrij van het HIV virus kan worden gemaakt.

- Een kind van een onbehandelde hiv-seropositieve vrouw heeft 25% kans om tijdens de zwangerschap of de bevalling, geïnfecteerd te worden. Drie maanden na de geboorte kan de uitslag van een laboratoriumonderzoek zekerheid geven.

- De infectiekans van een kind is drastisch te verkleinen door medicijnen tegen hiv te gebruiken, door speciale voorzorgsmaatregelen te nemen tijdens de bevalling, door de baby na de geboorte te behandelen met medicijnen en door flesvoeding in plaats van borstvoeding te geven.

Meer informatie

Het Nationaal Aids Therapie Evaluatie Centrum in Amsterdam (NATEC) is een contactpunt voor behandelinformatie over de wijze waarop de overdracht van hiv van moeder op kind kan worden voorkomen. U kunt daar met uw vragen terecht en de laatste informatie horen. Er kan een gesprek geregeld worden met een maatschappelijk werker, een gynaecoloog en een kinderarts. Zwangerschapscontroles en bevalling gebeuren in een academisch ziekenhuis.

Het telefoonnummer van het NATEC is 020-5664479.

Belangrijke telefoonnummers:

AIDS SOA Infolijn 0900-2042040 (10 eurocent per minuut)
De lijn is 24 uur per dag, 7 dagen per week geopend voor informatie. Op maandag tot en met vrijdag van 14.00 uur tot 22.00 uur zijn de medewerkers bereikbaar voor een persoonlijk gesprek.
HIV+ lijn 020-6850055 (niet gratis, anoniem)
Bereikbaar op maandag, woensdag en vrijdag van 13.00-16.00 uur
Op dinsdag en donderdag van 20.00 - 22.30 uur
HIV Vereniging Nederland 020-6160160
Bereikbaar op maandag t/m vrijdag van 9.00-17.00 uur
Polikliniek AMC / afspraak HIV-spreekuur
gynaecoloog: 020-5663400
Telefoonnummers Centra voor erfelijkheidvoorlichting.

Colofon

Deze tekst werd samengesteld in oktober 2000 door de VSOP met medewerking van:
- dr. K. Boer, AMC Amsterdam.
- HIV Vereniging Nederland.
Update tekst: maart 2008.

Meer informatie voor wie zwanger is of zwanger wil worden

Slik eerst foliumzuur
Op deze site vind je als je zwanger wilt worden alle informatie over foliumzuur.

Spreekuur voor mensen die zwanger willen worden
Een aantal verloskundige praktijken in Nederland heeft een speciaal spreekuur voor mensen die overwegen zwanger te worden, maar dat nog niet zijn. Tijdens dit spreekuur wordt onder andere voorlichting gegeven over zwangerschap en gezondheid.

Ouder- en Kindcentrum (OKC)
Werkgebied van het OKC is Amsterdam. Informatie over de zwangerschap en over de ontwikkeling, gezondheid en opvoeding van uw kind in de verschillende levensfases.

Prenatale screening
Informatie over onderzoeken tijdens de zwangerschap naar Downsyndroom en lichamelijke afwijkingen.

Prenatale diagnostiek bij aangeboren of erfelijke aandoeningen
Informatie over onderzoeken voor, tijdens en na de zwangerschap.

Zwanger! Algemene Informatie (PDF, 368 Kb)
Hierin vind je alles over wat je aan zorg en voorlichting kunt verwachten tijdens een zwangerschap. Informatie over de onderzoeken die de verloskundige, huisarts of gynaecoloog bij zwangere vrouwen kunnen doen. Ook staan er allerlei adviezen in over bijvoorbeeld voeding, roken, alcohol en sport.
Deze brochure is een uitgave van verschillende organisaties uit de gezondheidszorg en het Erfocentrum en is ook in het engels Pregnant! General information" beschikbaar.

Onderzoek naar bloedgroep-antistoffen tijdens de zwangerschap.
Rond de twaalfde week van de zwangerschap krijgen alle zwangere vrouwen een onderzoek aangeboden om te kijken of zij bloedgroep-antistoffen hebben.

Roken en zwangerschap
STIVORO-informatie voor kinderwensers.

Zwanger?...en alcohol?
Website van de Stichting Alcohol Preventie (STAP).

NVOM
De Nederlandse vereniging voor Ouders van Meerlingen is een belangenvereniging voor ouders van (a.s.) meerlingen. Zij verstrekt informatie aan leden, artsen, verpleegkundigen, hulpverleners en studenten en geeft voorlichtingsmateriaal uit.

Postpartum Depressie
50 tot 80% van alle vrouwen die een kind krijgen hebben last van 'baby blues'. Meestal gaat het vanzelf over, maar sommige vrouwen zijn maandenlang somber. Jonge moeders met deze klachten hebben een postpartum depressie, soms ook postnatale depressie genoemd. Informatie van het Fonds Psychische Gezondheid.

Informatie, samengesteld door de VSOP, merendeels in samenwerking met medische specialisten, over zwangerschap en de volgende ziekten:

Diabetes

Epilepsie

Hiv en aids: samenvatting

Hiv en aids: uitgebreid

Rode hond: samenvatting

Rode hond: uitgebreid

Toxoplasmose: samenvatting

Toxoplasmose: uitgebreid

Informatie, samengesteld door de VSOP, merendeels in samenwerking met medische specialisten, over zwangerschap en leefstijl:

Foliumzuur: samenvatting

Foliumzuur: uitgebreid