Hoe erf je iets?

wo 14 aug 2013
Printvriendelijke versieE-mailPDF version
Je genen bepalen al je erfelijke eigenschappen. Bijvoorbeeld je oogkleur of je haarkleur. Genen spelen ook een rol bij erfelijke ziektes. Genen krijg je van je vader en je moeder.  

 
Bevruchting
 
Bij de bevruchting smelten een eicel van de moeder en een zaadcel van de vader samen. Alleen in eicellen en zaadcellen (de voortplantingscellen) zitten 23 chromosomen.
Als een eicel en een spermacel bij elkaar komen, ontstaat er één cel met 23 paar chromosomen, samen dus 46 chromosomen. De ene helft komt van je vader en de andere helft van je moeder. Die cel blijft zich delen totdat er heel veel cellen zijn: zo ontstaat een mens.
 
Op de chromosomen zitten je genen. De genen bepalen alle erfelijke eigenschappen. Al die genen bestaan ook uit twee delen: een kopie van je vader en een kopie van je moeder. 
 
Als je van beide ouders een kopie van een gen krijgt, welk kenmerk krijg je dan? Dat ligt er aan hoe sterk de kopie is. 
 
Dominant of even sterk
 
In elk gen zitten dus twee kopieën.
De dominante kopie van een gen bepaalt bijna altijd de eigenschap. Het overheerst de andere kopie. Dat is de recessieve kopie. De recessieve kopie wordt onderdrukt door de dominante kopie.
Een gen kan ook twee recessieve kopieën hebben. Als dat zo is krijg je de eigenschap van die recessieve kopieën.
 
Een voorbeeld:
Stel dat er één gen is dat je haarkleur bepaalt. Van je vader krijg je een kopie voor bruin haar. Van je moeder krijg je een kopie voor blond haar. Bij haarkleur is de kopie voor bruin haar dominant.
Het kind dat een kopie voor bruin haar en een kopie voor blond haar erft, krijgt dus bruin haar.
 
Dat wil niet zeggen dat iedereen met een vader met bruin haar ook bruin haar krijgt. Want de vader heeft zelf dus twee kopieën voor haarkleur. Als hij één kopie voor bruin haar en één kopie voor blond haar heeft, kan hij de kopie voor blond haar doorgeven. Ook al heeft je vader zelf bruin haar.
 
Soms zijn de kopieën allebei even sterk. Dit wordt co-dominantie genoemd. Dit is bijvoorbeeld zo bij de bloedgroepen. Daarover kun je hier meer lezen.
 

 

Meer informatie

 

Colofon: 

 

Auteur
drs. Anne-Marie de Ruiter (redacteur)

Redactie
drs. Marloes Brouns-van Engelen (medisch bioloog)

Foto
Zygote: een bevruchte eicel. Copyright Wellcome Images

 

Aanmaakdatum: 
28-11-13
Updatedatum: 
03-07-15

Stel een vraag

ma 2 dec 2013
Printvriendelijke versieE-mailPDF version
CAPTCHA
Deze vraag is om te testen of u een menselijke bezoeker bent en om geautomatiseerde spam te voorkomen.
Image CAPTCHA
Voer de karakters uit afbeelding in.