U bent hier

Ziekte van Addison

De ziekte van Addison is een aandoening van de bijnierschors. De bijnierschors zit aan de buitenkant van de bijnieren. Die liggen vlak boven de nieren. De ziekte van Addison wordt ook wel primaire bijnierschorsinsufficiëntie genoemd.

Het gevolg is dat de bijnierschors niet genoeg, of helemaal geen cortisol en aldosteron maakt. Hierdoor ontstaan problemen als vermoeidheid en een slap gevoel, vochtverlies, gewichtsverlies, een bruine verkleuring van de huid, lage bloeddruk, een verminderde eetlust en misselijkheid. 

Meestal is de oorzaak van deze aandoening auto-immuniteit. Bij auto-immuniteit richt de afweer zich tegen delen van het eigen lichaam. Normaal beschermt de afweer het lichaam tegen ziekteverwekkers, zoals bacteriën. Maar bij de ziekte van Addison richt de afweer zich tegen de bijnierschors. Waarom is nog niet bekend.

De ziekte van Addison kan ook ontstaan door andere aandoeningen, bijvoorbeeld HIV of tuberculose (TBC). Ook kunnen een paar erfelijke aandoeningen van de bijnieren de ziekte veroorzaken.

Soms begint de ziekte van Addison als de hypofyse niet goed werkt. De hypofyse zit in de hersenen. En de hypofyse stimuleert de bijnieren. Als de ziekte van Addison door de hypofyse ontstaat, noemen we de aandoening secundaire bijnierschorsinsufficiëntie.
En als het ontstaat door het gebruik van bepaalde medicijnen heet de aandoening tertiaire bijnierschorsinsufficiëntie.

De bijnierschors maakt de hormonen cortisol en aldosteron. Cortisol is onder andere belangrijk bij stress en inspanning. Het zorgt bijvoorbeeld dat het lichaam genoeg energie heeft. Aldosteron speelt een rol bij het regelen van de hoeveelheid water en zout in het lichaam.

Bij secundaire en tertiaire bijnierschorsinsufficiëntie wordt wel aldosteron gemaakt, maar geen, of te weinig cortisol.

Synoniemen

Bronsziekte
(Primaire) bijnierschorsinsufficiëntie
Addison disease
Adrenal hypoplasia
Adrenocortical hypofunction
Familial hypoadrenocorticism
Hypocortisolism
Chronic adrenocortical insufficiency
Primary adrenal insufficiency

Diagnose

De ziekte van Addison kan worden vermoed op grond van de bovenstaande kenmerken. De diagnose wordt bevestigd met bloedonderzoek, en met een test waarbij gekeken wordt of de bijnieren goed werken.

Behandeling

De ziekte van Addison is niet te genezen, maar meestal goed te behandelen. De behandeling bestaat uit het innemen van bepaalde hormonen.

Voorkomen(frequentie)

Ongeveer 1 tot 4 op 100.000 mensen heeft de ziekte van Addison.

Erfelijkheid

Als de ziekte van Addison wordt veroorzaakt door een erfelijke aandoening, geldt de manier van overerven van die aandoening.

Als de oorzaak auto-immuniteit is, is het niet te voorspellen of de ziekte overerft, en dus ook niet hoe groot de kans is dat een kind het zal krijgen. Auto-immuniteit is familiair: dit betekent dat het vaker in een familie voor kan komen.

Meer informatie voor patienten

Meer informatie voor artsen

Video's

Expertisecentra

  • Bijnierziekten (UMC St Radboud)
    Het Radboud Bijniercentrum is een topreferentiecentrum voor de diagnostiek en behandeling van alle vormen van bijnierziekten, zowel bij volwassenen als kinderen.
    Speerpunt bij de behandeling van Addison is de ondersteuning van de zorg met behulp van groepssessies.
  • Bijnierziekten (UMC Utrecht)
    Vanwege de zeldzaamheid van aandoeningen  oals ziekte van Addison vindt de diagnostiek en behandeling (in multidisciplinair verband) plaats in de UMCs. De UMCs beschikken over specifieke kennis en ervaring ten aanzien van de diagnostiek (hormoonbepalingen, bijniervenebemonstering) en medicamenteuze en chirurgische behandeling van bijnierziekten.

Colofon:


Auteur
drs. Marloes Brouns-van Engelen (medisch bioloog)

Redactie
Petra Bloem (informatiespecialist) en Mies Wits-Douw (publieksvoorlichter)


Aanmaakdatum:
29-06-2010
Updatedatum:
30-12-2013

Stel een vraag

ma 2 dec 2013
Printvriendelijke versieE-mailPDF version
CAPTCHA
Deze vraag is om te testen of u een menselijke bezoeker bent en om geautomatiseerde spam te voorkomen.
Image CAPTCHA
Voer de karakters uit afbeelding in.