Doorgeven van erfelijke eigenschappen

Om te begrijpen hoe ouders erfelijke eigenschappen (in de vorm van genen) door kunnen geven aan hun kinderen, gaan we terug naar het begin van elk leven: de bevruchting. Bij de bevruchting versmelten een eicel en een zaadcel met elkaar.

In tegenstelling tot alle andere lichaamscellen, bevatten een eicel en zaadcel maar 23 chromosomen. We noemen ze de voortplantingscellen. Na de bevruchting is er weer een cel ontstaan met 46 chromosomen. Hierin komt dus de ene helft van de erfelijke eigenschappen van de vader en de andere helft van de moeder. Deze combinatie van ouderlijke kenmerken, bepaalt de uiteindelijke kenmerken van het kind.

Exacte kopieën
De cel die is ontstaan na de samensmelting van een eicel en een zaadcel, wordt ook wel een zygote genoemd. Deze ene cel gaat zich vervolgens delen tot twee, vier, acht cellen, enzovoorts. Dit proces heet mitose. Voorafgaand aan elke celdeling verdubbelen de chromosomen zich, zodat er in elke nieuwe cel steeds weer 46 chromosomen aanwezig zijn. Deze chromosomen zijn exacte kopieën van de chromosomen van de allereerste cel. Uiteindelijk ontstaan er op deze manier heel veel cellen. Hieruit ontstaat een nieuw individu. Elke lichaamscel (behalve de voortplantingscellen) bevat dus dezelfde erfelijke informatie als in de bevruchte eicel.

Mitose

Mitose: een cel deelt in tweeën.
Foto: Laura Trinkle-Mulcahy, Wellcome Images

Wordt het een jongen of een meisje?
Of een bevruchte eicel uitgroeit tot een jongen of een meisje hangt van het 23ste chromosomenpaar af. Dat zijn de geslachtschromosomen. Dit paar is bij mannen en vrouwen verschillend. Een vrouw heeft twee X- chromosomen, één van haar vader en één van haar moeder. Een man heeft één X- chromosoom afkomstig van zijn moeder en één Y- chromosoom afkomstig van zijn vader.

De man heeft dus twee soorten zaadcellen. In de ene helft zit een X- chromosoom, in de andere helft een Y- chromosoom. Een vrouw heeft alleen eicellen met een X- chromosoom. Als een zaadcel met een Y- chromosoom een eicel bevrucht, zal zich een jongetje (XY) ontwikkelen. Als een zaadcel een X- chromosoom bevat, dan zal zich een meisje (XX) ontwikkelen.

Informatie over erfelijkheid op deze website

Erfelijkheid

Erfelijkheidsmateriaal

Chromosomen

DNA

Genen

Doorgeven erfelijke eigenschappen

Genen: dominant, recessief, even sterk

Chromosoomafwijkingen

Afwijkingen erfelijk materiaal

Multifactoriële aandoeningen

Drager